Cybervanaram.net : ไซเบอร์วนาราม.เน็ต  

เว็บไซต์เพื่อพระพุทธศาสนา อารามหนึ่งบนโลกไซเบอร์

ให้เรตสมาชิก: 3 / 5

ดาวใช้งานดาวใช้งานดาวใช้งานดาวไม่ได้ใช้งานดาวไม่ได้ใช้งาน
 

              พระพุทธศาสนสุภาษิต เป็นหลักธรรมสั้นๆ ที่อ่านแล้วเข้าใจง่าย นำไปปฏิบัติได้ทันที มีอยู่เป็นจำนวนมาก ในหนังสือพุทธศาสนสุภาษิตุได้แบ่งเป็นหมวดหมู่ว่าด้วยเรื่องเดียวกัน ซึ่งได่้เสนอทั้งภาษาบาลี ภาษาไทย พร้อมทั้งบอกที่มาเช่น ขุ.ธ. ๒๕/๒๙ หมายถึง ขุททกนิกาย ธรรมบท เล่มที่ ๒๕ ข้อที่ ๒๙ เป็นต้น ซึ่งหากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมก็สามารถตรวจสอบได้จากพระไตรปิฏกโดยตรง แต่ในที่นี้ไม่ได้อ้างหน้าไว้เพราะอาจจะไม่ตรงกันนัก พระไตรปิฎกทุกฉบับเล่มและข้อจะตรงกัน(ยกเว้นฉบับอรรถกถา) ส่วนหน้าอาจจะแตกต่างกันไปตามแต่ละภาษา วันนี้เริ่มต้นด้วยหมวดตน ส่วนวันอื่นๆจะได้นำเสนอหมวดอื่นๆต่อไป

๑.อัตตวรรคคือหมวดตน

                ๑.  อตฺตา  หเว  ชิตํ  เสยฺโย. ชนะตนนั่นแหละเป็นดี.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๒๙.
                ๒.  อตฺตา  หิ  กิร  ทุทฺทโม. ได้ยินว่าตนแลฝึกได้ยาก.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๖.
                ๓.  อตฺตา  สุทฺนฺโต  ปุริสสฺส  โชติ. ตนที่ฝึกดีแล้ว  เป็นแสงสว่างของบุรุษ.
                            สํ.  ส.  ๑๕/๒๔๘.
                ๔.  อตฺตา  หิ  อตฺตโน  นาโถ. ตนแล  เป็นที่พึ่งของตน.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๖,๖๖.
                ๕.  อตฺตา  หิ  อตฺตโน  คติ. ตนเทียว  เป็นคติของตน.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๖๖.
                ๖.  อตฺตา  หิ  ปรมํ  ปิโย. ตนแล  เป็นที่รักยิ่ง.
                            องฺ.  สตฺตก.  ๒๓/๙๙. 
                ๗.  นตฺถิ  อตฺตสมํ  เปมํ. ความรัก  (อื่น)  เสมอด้วยตนไม่มี.
                            สํ.  ส.  ๑๕/๙.
                ๘.  อตฺตนา  ว  กตํ  ปาปํ  อตฺตนา  สงฺกิลิสฺสติ. ตนทำบาปเอง  ย่อมเศร้าหมองเอง.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๗.  ขุ.  มหา.  ๒๙/๓๗.  ขุ.  จู.  ๓๐/๑๑๖.
                ๙.  อตฺตนา  อกตํ  ปาปํ    อตฺตนา  ว  วิสุชฺฌติ. ตนไม่ทำบาปเอง  ย่อมหมดจดเอง.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๗.  ขุ.  มหา.  ๒๙/๓๗.  ขุ.  จู.  ๓๐/๑๑๖.
                ๑๐. อตฺตตฺถปญฺา  อสุจี  มนุสฺสา. มนุษย์ผู้เห็นแก่ประโยชน์ตน  เป็นคนไม่สะอาด.
                            ขุ.  สุ.  ๒๕๑๓๓๙.
                ๑๑. อตฺตานํ  ทมยนฺติ  ปณฺฑิตา. บัณฑิต  ย่อมฝึกตน.
                             ม.  ม.  ๑๓/๔๘๗.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๒๕.  ขุ.  เถร.  ๒๖/๓๘๙.
                ๑๒.  อตฺตานํ  ทมยนตฺติ  สุพฺพตา.  ผู้ประพฤติดี  ย่อมฝึกตน.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๔.
                ๑๓. อตฺตนา  หิ  สุทนฺเตน    นาถํ  ลภติ  ทุลฺลภํ. ผู้มีตนฝึกดีแล้ว  ย่อมได้ที่พึ่งซึ่งได้ยาก.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๖. 
                ๑๔. โย  รกฺขติ  อตฺตานํ    รกฺขิโต  ตสฺส  พาหิโร. ผู้ใดรักษาตนได้  ภายนอกของผู้นั้นก็เป็นอันรักษาด้วย.
                            องฺ.  ฉกฺก.  ๒๒/๔๑๗.
                ๑๕. อตฺตานญฺเจ  ปิยํ  ชญฺญา  รกฺเขยฺย  นํ  สุรกฺขิตํ. ถ้ารู้ว่าตนเป็นที่รัก  ก็ควรรักษาตนนั้นให้ดี.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๖.
                ๑๖. ปริโยทเปยฺย  อตฺตานํ   จิตฺตเกฺลเสหิ  ปณฺฑิโต. บัณฑิตพึงทำตนให้ผ่องแผ้วจากเครื่องเศร้าหมองจิต.
                            สํ.  มหา.  ๑๙/๒๙.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๒๖.
                ๑๗. อตฺตานญฺเจ  ตถา  กยิรา  ยถญฺญมนุสาสติ.  ถ้าพร่ำสอนผู้อื่นฉันใด  ก็ควรทำตนฉันนั้น.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๖.
                ๑๘. อตฺตนา  โจทยตฺตานํ. จงเตือนตนด้วยตนเอง.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๖๖.
                ๑๙. ปฏิมํเสตมตฺตนา. จงพิจารณาตนด้วยตนเอง.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๖๖.
                ๒๐. ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร.จงถอนตนขึ้นจากหล่มเหมือนช้างตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๕๘. 
                ๒๑. อตฺตานุรกฺขี  ภว  มา  อฑยฺหิ. จงเป็นผู้ตามรักษาตน  อย่าได้เดือดร้อน.
                            ขุ.  ชา.  ปกิณฺณก.  ๒๗/๓๗๒.
                ๒๒. อตฺตานญฺจ  น  ฆาเตสิ. อย่าฆ่าตนเสียเลย.
                            ขุ.  ชา.  มหา.  ๒๘/๒๗๙.
                ๒๓. อตฺตานํ  น  ทเท  โปโส. บุรุษไม่พึงให้ซึ่งตน.
                            สํ.  ส.  ๑๕/๖๐.
                ๒๔. อตฺตานํ  น  ปริจฺจเช. บุรุษไม่พึงสละเสียซึ่งตน.
                            สํ.  ส.  ๑๕/๖๐.
                ๒๕. อตฺตานํ  นาติวตฺเตยฺย. บุคคลไม่ควรลืมตน.
                            ขุ.  ชา.  ตึส.  ๒๗/๕๐๓.
                ๒๖. อตฺตทตฺถํ  ปรตฺเถน    พหุนาปิ  น  หาปเย.ไม่ควรพร่าประโยชน์ตน  เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก.
                            ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๗.
                ๒๗. อตฺตานญฺเจ ปิยํ ชญฺญา น นํ ปาเปน สํยุเช.ถ้ารู้ว่าตนเป็นที่รัก ก็ไม่ควรประกอบตนนั้นด้วยความชั่ว.
                            สํ.  ส.  ๑๕/๑๐๔.  
                ๒๘.  ยทตฺตครหึ  ตทกุพฺพมาโน. ติตนเองเพราะเหตุใด ไม่ควรทำเหตุนั้น.
                            ขุ.  ส.  ๒๕/๔๘๖.

๒.  อัปปมาทวรรคคือหมวดไม่ประมาท.

                ๒๙. อปฺปมาโท    อมตํปทํ. ความไม่ประมาท  เป็นทางไม่ตาย.
                           ขุ.  ธ.  ๒๕/๑๘.  ขุ.  ชา.  ตึส.  ๒๗/๕๒๔.
                ๓๐. อปฺปมาทญฺจ เมธาวี ธนํ เสฏฐํํว รกฺขติ.ปราชญ์ย่อมรักษาความไม่ประมาทไว้เหมือนทรัพย์ประเสริฐสุด.
                           ม.  ม.  ๑๓/๔๘๘.  สํ.  ส.  ๑๕/๓๖.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๑๘.  ขุ.  เถร.  ๒๖/๓๙๐.
                ๓๑. อปฺปมาทํ  ปสํสนฺติ. บัณฑิตย่อมสรรเสริญความไม่ประมาท.
                          สํ.  ส.  ๑๕/๑๒๖.  องฺ.  ปญฺจก.  ๒๒/๕๓.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๑๙.  ขุ.  อิติ.  ๒๕/๒๔๒.
                ๓๒. อปฺปมาเท  ปโมทนฺติ. บัณฑิตย่อมบันเทิงในความไม่ประมาท.
                          ขุ.  ธ.  ๒๕/๑๘.
                ๓๓. อปฺปมตฺตา  น  มียนฺติ. ผู้ไม่ประมาท  ย่อมไม่ตาย.
                          ขุ.  ธ.  ๒๕/๑๘.  ขุ.  ชา.  ตึส.  ๒๗/๕๒๔.
                ๓๔. อปฺปมตฺโต  หิ  ฌายนฺโต ปปฺโปติ วิปุลํ  สุขํ. ผู้ไม่ประมาทพินิจอยู่  ย่อมถึงสุขอันไพบูลย์.
                          ม.  ม.  ๑๓/๔๘๘.  สํ.  ส.  ๑๕/๓๖.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๑๘.  ขุ.  เถร.  ๒๖/๓๙๐.
                ๓๕. อปฺปมตฺโต  อุโภ  อตฺเถ อธิคฺคณหาติ ปณฺฑิโต. บัณฑิตผู้ไม่ประมาทย่อมได้รับประโยชน์ทั้งสอง.
                          สํ.  ส.  ๑๕/๑๒๖.  องฺ.  ปญฺจก.  ๒๒/๕๓.  ขุ.  อิติ.  ๒๕/๒๔๒.
                ๓๖. อปฺปมาเทน  สมฺปาเทถ. ท่านทั้งหลายจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อม.
                         ที.  มหา.  ๑๐/๑๘๐.  สํ.  ส.  ๑๕/๒๓๑.
                ๓๗. อปฺปมาทรตา  โหถ. ท่านทั้งหลายจงเป็นผู้ยินดีในความไม่ประมาท.
                         ขุ.  ธ.  ๒๕/๕๘.

๓.  กัมมวรรคคือหมวดกรรม.        

                ๓๘. กมฺมํ สตฺเต วิภชติ  ยทิทํ  หีนปฺปณีตตาย.  กรรมย่อมจำแนกสัตว์คือให้ทรามและประณีต.
                         ม.  อุป.  ๑๔/๓๘๕. 
                ๓๙. ยงฺกิญฺจิ  สิถิลํ  กมฺมํ น  ตํ โหติ  มหปฺผลํ.การงานอะไร ๆ ที่ย่อหย่อน  ย่อมไม่มีผลมาก.
                         นัย-สํ.  ส.  ๑๕/๖๘.
                ๔๐. สานิ  กมฺมานิ  นยนฺติ ทุคฺคตึ. กรรมชั่วของตนเอง  ย่อมนำไปสู่ทุคติ.
                         ขุ.  ธ.  ๒๕/๔๗.
                ๔๑. สุกรํ  สาธุนา  สาธุ. ความดี  อันคนดีทำง่าย.
                          วิ.  จุล.  ๗/๑๙๕.  ขุ.  อุ.  ๒๕/๑๖๗.
                ๔๒. สาธุ  ปาเปน  ทุกฺกรํ. ความดี  อันคนชั่วทำยาก.
                          วิ.  จุล.  ๗/๑๙๕.  ขุ.  อุ.  ๒๕/๑๖๗.
                ๔๓. อกตํ  ทุกฺกฏํ  เสยฺโย. ความชั่ว  ไม่ทำเสียเลยดีกว่า.
                          สํ.  ส.  ๑๕/๖๘.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๕๖.
                ๔๔.  ปจฺฉา  ตปฺปติ  ทุกฺกฏํ. ความชั่วย่อมเผาผลาญในภายหลัง.
                          สํ.  ส.  ๑๕/๖๘.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๕๖.
                ๔๕. กตญฺจ  สุกตํ  เสยฺโย. ความดีทำนั่นแลดีกว่า.
                          สํ.  ส.  ๑๕/๖๘.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๕๖.
                ๔๖. น  ตํ  กมฺมํ กตํ สาธุ ยํ กตฺวา อนุตปฺปติ. ทำกรรมใดแล้วร้อนใจภายหลัง กรรมที่ทำแล้วนั้นไม่ดี.
                          สํ.  ส.  ๑๕/๘๑.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๒๓.
                ๔๗. ตญฺจ กมฺมํ กตํ สาธุ ยํ กตฺวา นานุตปฺปติ. ทำกรรมใดแล้วไม่ร้อนใจภายหลัง กรรมที่ทำแล้วนั้นแลเป็นดี.
                         สํ.  ส.  ๑๕/๘๑.  ขุ.  ธ.  ๒๕/๒๓.
                ๔๘. สุกรานิ อสาธูนิ อตฺตโน อหิตานิ  จ. การที่ไม่ดีและไม่เป็นประโยชน์แก่ตน  ทำได้ง่าย.
                         ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๗.
                ๔๙. ยํ  เว หิตญฺจ สาธุญฺจ ตํ เว ปรมทุกฺกรํ. การใดแลเป็นประโยชน์ด้วยดีด้วย การนั้นแลทำได้ยากยิ่ง.
                         ขุ.  ธ.  ๒๕/๓๗.
                ๕๐. น  หิ  ตํ  สุลภํ โหติ สุขํ ทุกฺกฏการินา. สุขไม่เป็นผลอันคนทำชั่วจะได้ง่ายเลย.
                        สํ.  ส.  ๑๕/๑๐๔.
                ๕๑. กลฺยาณการี  กลฺยาณํ. ปาปการี  จ  ปาปกํ. ทำดีได้ดี  ทำชั่วได้ชั่ว.
                       สํ.  ส.  ๑๕/๓๓๓.  ขุ. ชา.  ทุก.  ๒๗/๘๔.
                ๕๒. กมฺมุนา  วตฺตี  โลโก. สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม.
                       ม.  ม.  ๑๓/๖๔๘.  ขุ.  สุ.  ๒๕/๔๕๗.
                ๕๓. นิสมฺม  กรณํ  เสยฺโย. ใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำดีกว่า.
                       ว.  ว.
                ๕๔. กตสฺส  นตฺถิ  ปฏิการํ. สิ่งที่ทำแล้ว  ทำคืนไม่ได้.
                       ส.  ส.
                ๕๕. ปฏิกจฺเจว ตํ กยิรา ยํ ชญฺญา หิตมตฺตโน.รู้ว่าการใดเป็นประโยชน์แก่ตน พึงรีบทำการนั้นเทียว.
                       สํ.  ส.  ๑๕/๘๑.
                ๕๖. กยิรา  เจ  กยิราเถนํ. ถ้าจะทำ  ก็พึงทำการนั้น  (จริง ๆ).
                       สํ.  ส.  ๑๕/๖๗.  ขุ.  ธ.  ๒๕๑๕๖.
                ๕๗. กเรยฺย  วากฺยํ  อนุกมฺปกานํ. ควรทำตามถ้อยคำของผู้เอ็นดู.
                       ขุ.   ชา.  ทสก.  ๒๗/๒๗๒.
                ๕๘. กาลานุรูปํว  ธุรํ  นิยุญฺเช.พึงประกอบธุระให้เหมาะแก่กาลเทียว.  
                       ว.  ว.
                ๕๙. รกฺเขยฺย อตฺตโน สาธุํ ลวณํ โลณตํ ยถา. พึงรักษาความดีของตนไว้ ดังเกลือรักษาความเค็ม.
                      ส.  ส.
                ๖๐. กิจฺจานุกุพฺพสฺส  กเรยฺย  กิจฺจํ. พึงทำกิจแก่ผู้ช่วยทำกิจ.
                      ขุ.  ชา.  ทสก.  ๒๗/๘๔.
                ๖๑. นานตฺถกามสฺส กเรยฺย อตฺถํ. ไม่พึงทำประโยชน์แก่ผู้มุ่งความพินาศ.
                      ขุ.  ชา.  ทสก.  ๒๗/๘๔.
                ๖๒.  มา  จ  สาวชฺชมาคมา. อย่ามาถึงกรรมอันมีโทษเลย.
                     ส.  ฉ.

พระมหาบุญไทย  ปุญญมโน
รวบรวม
26/05/53

Go to top